Netcongestie is een groot probleem voor woningbouw. Woonwijken zullen zuiniger met netcapaciteit om moeten gaan. Ook wordt in 2026 het nieuwe prioriteringskader van de ACM stapsgewijs ingevoerd.
Op deze pagina leest u wat de actuele ontwikkelingen zijn, wat deze kunnen betekenen voor woningbouw, waar u meer informatie vindt en wat de provincie doet.
Het stroomverbruik tijdens piekuren blijft stijgen, waardoor hoogspanningskabels en -stations overbelast dreigen te raken en de kans op stroomuitval toeneemt. Er zijn veel maatregelen nodig om dit te voorkomen en om nieuwe aansluitingen op het stroomnet nog mogelijk te maken. Het Rijk heeft daarom een Landelijk Actieplan Netcongestie opgesteld. In Gelderland hebben we ook een actieplan opgesteld samen met de netbeheerder.
Als provincie hebben we geen stekkers of kabels in handen, maar we kunnen wel wat doen. De maatregelen om woningbouw mogelijk te maken ondanks netcongestie (zoals netbewust bouwen) komen uit een breder actieplan netcongestie. Samen met de netbeheerders, het Rijk, provincies Flevoland en Utrecht en bedrijven werken we aan oplossingen.
De situatie is nu zo kritiek geworden dat Netbeheerder TenneT in februari 2026 waarschuwde voor een mogelijke totale aansluitstop op het elektriciteitsnet in Gelderland, Utrecht en de Flevopolder. Bij een aansluitstop kan niemand een nieuwe aansluiting krijgen of een bestaande aansluiting verzwaren. Dat geldt ook voor woningbouwprojecten. Voor het grootste deel van Utrecht is door netbeheerder TenneT besloten tot een aansluitstop. Voor Gelderland en de Flevopolder is dat vooralsnog niet het geval (update: juli 2026).
Er zijn nog steeds extra maatregelen nodig om een aansluitstop in de toekomst te voorkomen. 2 keer per jaar beoordelen het Rijk en de netbeheerders de situatie en kan er alsnog een aansluitstop voor Gelderland afgekondigd worden. Het Rijk heeft een crisisteam opgezet waar wij mee samenwerken. Dat crisisteam onderzoekt nu alle mogelijke noodmaatregelen. Daarnaast werken we ook aan regionale maatregelen die zich richten op het beter benutten van de bestaande netruimte en het versnellen van tijdelijke oplossingen.
Dit bepaalt welke projecten voorrang mogen aanvragen op beschikbare netcapaciteit. Woningbouw krijgt daarin prioriteit boven bedrijven, maar minder prioriteit dan bijvoorbeeld nationale veiligheid. Netbeheerders zijn bezig met het implementeren van dit nieuwe kader. Dat gebeurt in overleg tussen het Rijk, de ACM, netbeheerders, IPO en VNG.
Het volgende is op hoofdlijnen bekend, hoewel er nog details kunnen veranderen.
Voor projecten met een vergunning en een huisnummerbesluit is het op dit moment nog steeds mogelijk om via mijnaansluiting.nl transportcapaciteit aan te vragen. Echter,
er wordt dan geencapaciteit meer toegewezen vanuit reserveringen. Die reserveringen zijn per 1 juli namelijk komen te vervallen.
Dit noemt de netbeheerder: ‘eerder aanvragen’. Ook dit gebeurt via mijnaansluiting.nl. Bij die aanvraag moet de volgende data aangeleverd worden:
De netbeheerders zijn van plan om vanaf 1 oktober de aanvragen in tijdblokken te accepteren. Projecten met start bouw 2028 komen dan als eerste aan bod en daarna projecten met start bouw 2029 enzovoort. Wij adviseren de gemeenten om met corporaties en ontwikkelaars ervoor te zorgen dat alle projecten voor de komende 10 jaar goed in beeld zijn.
Daarnaast kan vanaf 1 oktober 2026 ook prioriteit aangevraagd worden voor projecten waarvoor netcapaciteit is aangevraagd. Hiervoor moeten de volgende bewijsstukken aangeleverd worden: bestuursverklaring van B&W, overeenkomst gemeente-ontwikkelaar of vastgesteld omgevingsplan en onderbouwing start en oplevering.
Deze informatie hebben wij verkregen van het Rijk, netbeheerders en de VNG. Op deze website van de VNG is altijd de meest recente informatie te vinden en ook meer belangrijke details zoals over de gemeentelijke beleidsregels en voorschotten. Ons advies aan gemeenten is om deze website goed te bestuderen om het eerder aanvragen proces goed te begrijpen. We adviseren ook om de documenten van het Rijk over eerder aanvragen te bekijken.
Liander is in Gelderland regionale netbeheerder, meer informatie staat op hun site.
Niet alleen meer kabels, maar ook slimmer energiegebruik is nodig om netcongestie te beperken. Dat vraagt inzet van iedereen: bewoners, bedrijven, overheden en projectontwikkelaars. Zo kunnen bewoners hun elektrische auto buiten de stroompiek laden, spreiden bedrijven hun energiegebruik en maken overheden ruimte voor energiehubs en houden ontwikkelaars bij nieuwe plannen rekening met het elektriciteitsnet.
Netbewust bouwen is belangrijk om woningbouw mogelijk te houden binnen de grenzen van het elektriciteitsnet. Bij een netbewust ontwerp blijft de piek in de elektriciteitsvraag van een wijk beperkt. Dat kan door slimme ontwerpkeuzes en maatregelen in bouw- en installatietechniek, zoals goede isolatie en efficiënte warmtesystemen. Hoe netbewuster een wijk wordt gebouwd, hoe meer ruimte er op het net overblijft voor andere ontwikkelingen. Ook bij een aansluitstop helpt netbewust bouwen om toekomstige netcapaciteit zo efficiënt mogelijk te benutten.
Lees meer over hoe netbewust bouwen in de praktijk werkt:
Om netbewust bouwen te borgen, introduceren de provincies Flevoland, Gelderland en Utrecht een netcapaciteitsplafond voor nieuwbouwwijken. Daarvoor willen we instructieregels opnemen in onze Omgevingsverordening. Naar verwachting treden de instructieregels 1 juli 2027 in werking. Maar het Rijk is ook gestart met het opnemen van netbewuste woningbouw in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). De geplande inwerkingtreding daarvan is nu 1 januari 2028. Als vast staat dat dit gebeurt zijn de provinciale instructieregels niet meer nodig en zullen dan niet in werking treden op 1 juli 2027.
Meer informatie over de verordening en wat dat betekent voor gemeenten en projectontwikkelaars vindt u hier:
