Woningbouw en het elektriciteitsnet

Het elektriciteitsnet raakt overbelast. Daardoor wordt het voor woningbouwprojecten onzeker of deze (tijdig) een aansluiting kunnen krijgen. We zetten ons in om de effecten (voor woningbouw) zoveel mogelijk te beperken.

Netcongestie is een groot probleem voor woningbouw. Woonwijken zullen zuiniger met netcapaciteit om moeten gaan. Ook wordt in 2026 het nieuwe prioriteringskader van de ACM stapsgewijs ingevoerd.

Op deze pagina leest u wat de actuele ontwikkelingen zijn, wat deze kunnen betekenen voor woningbouw, waar u meer informatie vindt en wat de provincie doet.

Netcongestie en een mogelijke aansluitstop
Het nieuwe prioriteringskader voor netcapaciteit van de Autoriteit Consument & Markt (ACM)
Netbewust bouwen

1. Netcongestie en een mogelijke aansluitstop

Het stroomverbruik tijdens piekuren blijft stijgen, waardoor hoogspanningskabels en -stations overbelast dreigen te raken en de kans op stroomuitval toeneemt.

Gelders Actieplan netcongestie

Aansluitstop

De situatie is nu zo kritiek geworden dat Netbeheerder TenneT in februari 2026 waarschuwde voor een mogelijke totale aansluitstop op het elektriciteitsnet in Gelderland, Utrecht en de Flevopolder. Bij een aansluitstop kan niemand een nieuwe aansluiting krijgen of een bestaande aansluiting verzwaren. Dat geldt ook voor woningbouwprojecten. Wat de precieze gevolgen zijn, wordt de komende tijd onderzocht door TenneT en de regionale netbeheerders. De gevolgen kunnen regionaal verschillen.

Noodmaatregelen

Er zijn extra maatregelen nodig om een aansluitstop te voorkomen. Het Rijk heeft een crisisteam opgezet waar wij mee samenwerken. Dat crisisteam onderzoekt nu alle mogelijke noodmaatregelen. Daarnaast werken we ook aan regionale maatregelen die zich richten op het beter benutten van de bestaande netruimte en het versnellen van tijdelijke oplossingen. Eind april 2026 wordt meer duidelijk over de aansluitstop, de gevolgen en de noodmaatregelen.

2. Nieuw prioriteringskader voor verdeling netcapaciteit (ACM-kader)

Op 1 januari 2026 stelde de Autoriteit Consument & Markt (ACM) een nieuw kader vast.

Dit bepaalt welke projecten voorrang mogen aanvragen op beschikbare netcapaciteit. Woningbouw krijgt daarin prioriteit boven bedrijven, maar minder prioriteit dan bijvoorbeeld nationale veiligheid. Netbeheerders zijn bezig met het implementeren van dit nieuwe kader. Dat gebeurt in overleg tussen het Rijk, de ACM, netbeheerders, IPO en VNG. Meer duidelijkheid hierover wordt in april 2026 verwacht.
Het volgende is op hoofdlijnen bekend, hoewel er nog details kunnen veranderen:

Tot 1 juli 2026 werkt netbeheerder Liander nog met de oude werkwijze.

Tussen 1 juli en 1 oktober kunnen ook alleen woningbouwprojecten met een vergunning en een huisnummerbesluit transportcapaciteit aanvragen.

Vanaf 1 oktober kunnen woningbouwprojecten weer netcapaciteit toegewezen krijgen als die beschikbaar is.

Dat gebeurt op volgorde van aanvraagdatum. Dus de projecten die al op de wachtlijst stonden, komen eerder aan bod dan de projecten die vanaf 1 oktober worden aangemeld. Vanaf 1 oktober geldt ook ‘eerder aanvragen’. Waarschijnlijk is vanaf dat moment een anterieure overeenkomst of een vastgesteld omgevingsplan voldoende voor het doen van een aanvraag. Vanaf dat moment geldt ook dat woningbouwprojecten prioriteit krijgen. Op deze website van de VNG is meer informatie te vinden.

Liander

Grootzakelijk
Liander is in Gelderland regionale netbeheerder, meer informatie staat op hun site.
Projectontwikkelaars
Liander is in Gelderland regionale netbeheerder, meer informatie staat op hun site.
Overheid en gemeenten
Liander is in Gelderland regionale netbeheerder, meer informatie staat op hun site.

3. Netbewust bouwen

Slimmer energiegebruik

Niet alleen meer kabels, maar ook slimmer energiegebruik is nodig om netcongestie te beperken. Dat vraagt inzet van iedereen: bewoners, bedrijven, overheden en projectontwikkelaars. Zo kunnen bewoners hun elektrische auto buiten de stroompiek laden, spreiden bedrijven hun energiegebruik en maken overheden ruimte voor energiehubs en houden ontwikkelaars bij nieuwe plannen rekening met het elektriciteitsnet.

Netbewuste nieuwbouw

Netbewust bouwen is belangrijk om woningbouw mogelijk te houden binnen de grenzen van het elektriciteitsnet. Bij een netbewust ontwerp blijft de piek in de elektriciteitsvraag van een wijk beperkt. Dat kan door slimme ontwerpkeuzes en maatregelen in bouw- en installatietechniek, zoals goede isolatie en efficiënte warmtesystemen. Hoe netbewuster een wijk wordt gebouwd, hoe meer ruimte er op het net overblijft voor andere ontwikkelingen. Ook bij een aansluitstop helpt netbewust bouwen om toekomstige netcapaciteit zo efficiënt mogelijk te benutten.

Lees meer over hoe netbewust bouwen in de praktijk werkt:

Instructieregels in de Omgevingsverordening

Om netbewust bouwen te borgen, introduceren de provincies Flevoland, Gelderland en Utrecht een netcapaciteitsplafond voor nieuwbouwwijken. Daarvoor willen we instructieregels opnemen in onze Omgevingsverordening. Naar verwachting treden de instructieregels in 2027 in werking.

Meer informatie over de verordening en wat dat betekent voor gemeenten en projectontwikkelaars vindt u hier: