Veldonderzoek naar PFAS in bodem afgerond

Samen met gemeenten Arnhem en Nijmegen onderzochten we 170 locaties waar PFAS in productieprocessen gebruikt kan zijn en locaties waar mogelijk gewerkt is met PFAS-houdend blusschuim.

Bijna alle locaties zijn veilig bij het huidige gebruik van de locatie. Op 4 locaties waren de concentraties boven de norm. Daar ondernemen we actie. Op 20 locaties konden we geen onderzoek doen, bijvoorbeeld doordat eigenaren geen toestemming gaven. Deze locaties blijven in beeld en onderzoeken we mogelijk later.

PFAS in grondwater

Op de meeste onderzochte locaties zijn slechts lichte PFAS-waarden gevonden. Deze blijven onder de geldende norm en vormen geen belemmering voor het huidige gebruik van de plek. Op 75 locaties zijn verhoogde PFAS-waarden in het grondwater gemeten. Daarom geldt daar het advies om grondwater uit particuliere putten niet te gebruiken voor drinkwater, om zwembadjes te vullen of tuinen te besproeien. Dit geldt alleen voor zelf opgepompt grondwater. Leidingwater uit de kraan is schoon en veilig. Betrokkenen zijn hierover geïnformeerd.

Aanpak 4 locaties

Op 4 plaatsen zijn PFAS-concentraties boven de norm vastgesteld. Dit betekent dat er te veel PFAS is gevonden. Deze plekken bevinden zich in Arnhem, Hedel, Epe en Terwolde. Het risico verschilt per plek. Soms gaat het om mogelijke verspreiding via grondwater, in andere gevallen om risico’s voor bewoners, bijvoorbeeld in woongebieden. De betrokken overheden hebben waar nodig gebieden afgezet en bereiden saneringen (schoonmaken) of vervolgonderzoek voor. Als duidelijk is wie de vervuiler is, is die verantwoordelijk voor de schoonmaak. In andere gevallen nemen gemeenten of de provincie de regie.

Volgende fase

Nu dit onderzoek klaar is, start een volgende fase. We werken aan een nieuw PFAS-programma voor de periode 2026-2030. We gaan bronnen opsporen die tot verspreiding via het grondwater kunnen leiden. Zo willen we risico’s eerder opsporen en sneller maatregelen nemen.

Meer informatie

Wilt u meer weten? U kunt de eindrapportage van het onderzoek opvragen via het Provincieloket.

Stel uw vraag via het vragenformulier. Of bel: 026-359 9999

Wat is PFAS?

PFAS is een verzamelnaam die staat voor per- en polyfluoroalkylstoffen. Deze groep chemische stoffen is door mensen gemaakt en komt van nature niet voor in het milieu. Deze stoffen hebben handige eigenschappen en worden dus in allerlei producten gebruikt, bijvoorbeeld in blusschuim, regenkleding, pannen en pizzadozen. Bij normaal gebruik geven producten met PFAS erin niet meteen gezondheidsrisico's. Bij langdurige blootstelling aan PFAS kunnen er wel gezondheidseffecten optreden, zoals aan het immuunsysteem, de voortplanting en de vorming van kanker.

Waarom onderzoek?

Uit onderzoek van de RIVM blijkt dat we via voedsel en kraanwater meer PFAS binnenkrijgen dan gewenst. Het Rijk wil inzicht krijgen in hoeverre er in Nederland PFAS-vervuiling is. Daarom is aan alle provincies gevraagd om onderzoek hiernaar te doen. Vanuit het Rijk hebben wij voor het gehele traject € 1,2 miljoen ontvangen.

Waar deden we onderzoek?

We onderzochten zogenaamde aandachtslocaties. Dit zijn locaties waar bedrijven PFAS in de productieprocessen gebruiken, waar voormalige bedrijven PFAS gebruikten en locaties waar PFAS-houdend blusschuim is toegepast. Het gaat om locaties die in de buurt liggen van waterwingebieden, waterreserveringsgebieden, woonwijken en speelplaatsen. In het najaar van 2023 startten we met het veldonderzoek op ongeveer 170 locaties. Een deel van de locaties is openbaar terrein. Waar van toepassingis met eigenaren van de betreffende bedrijven en locaties gesproken.

Wat houdt veldonderzoek in?

Bij veldonderzoek voeren wij een bodemonderzoek uit. Hierbij doen wij een aantal boringen (meestal handmatig) op het terrein. Van de opgeboorde grond (bodem) worden enkele monsterpotten gevuld. De overige grond plaatsen we terug in het boorgat en de locatie wordt weer achtergelaten zoals aangetroffen voor het onderzoek.

Wat gebeurt er als er PFAS-vervuiling wordt gevonden?

Bij het aantreffen van een verontreiniging met PFAS toetsen wij deze aan de huidige normen zoals het Rijk deze heeft vastgesteld: RIVM (Impact Assessment Interventiewaarden PFAS RIVM). Als er sprake is van een risicovolle hoeveelheid, dan gaan wij met de betreffende gemeente, de GGD en de eventuele eigenaar in overleg over de nodige vervolgstappen, zoals gebruiksbeperkingen en sanering.