Veelgestelde vragen kernenergie

Hieronder vindt u veel gestelde vragen en antwoorden over kernenergie.

Wat is een SMR?
Een Small Modular Reactor (SMR) is een kleine modulaire kerncentrale. Het is een nieuw soort kerncentrale, die bestaat uit vooraf gebouwde onderdelen. Deze worden vervolgens op locatie in elkaar gezet. Een SMR kan elektriciteit, warmte en waterstof produceren.

Welke soorten SMR zijn er?
Wereldwijd bestaan veel verschillende SMR‑concepten, met nieuwe, innovatieve technieken. Ze kunnen verschillende soorten brandstof en koelingsmiddelen gebruiken, zoals vloeibare metalen, gassen of gesmolten zout. Een SMR heeft meestal een elektrisch vermogen tot ~500 MWe.

Welke rol kan kernenergie spelen in de Gelderse energievoorziening?
Kernenergie, en in het bijzonder SMR's kunnen een waardevolle aanvulling zijn op onze mix van schone energiebronnen, zoals zon, wind en waterstof. Een SMR neemt relatief weinig ruimte in en levert dag en nacht stabiele en schone stroom, ook als het niet waait of de zon niet schijnt. Zo helpen SMR’s om de CO2-uitstoot te verminderen en zorgen ze voor een betrouwbaar energiesysteem. Die stabiele en flexibele werking is belangrijk voor de toekomst. Zeker omdat we steeds meer stroom gaan gebruiken en het elektriciteitsnet overbelast is (netcongestie).

Wat is het verschil tussen een traditionele kerncentrale en een SMR?
Traditionele kerncentrales en SMR’s wekken allebei energie op via kernreacties. Het belangrijkste verschil zit in de grootte en flexibiliteit. Een SMR is kleiner en compacter (50 – 500 MWe) dan een klassieke kerncentrale (maximaal 1600 MWe). Naast elektriciteit kan een SMR ook waterstof en warmte produceren. Ze worden modulair gebouwd: de onderdelen worden in de fabriek gemaakt en op de locatie in elkaar gezet. Ook nemen SMR’s minder ruimte in en zijn ze sneller te bouwen dan de traditionele kerncentrales.

Is er al een SMR gebouwd en in bedrijf?
Wereldwijd is een aantal SMR’s gebouwd en in werking, in Rusland en China. In de westerse wereld zijn op dit moment nog geen SMR's die stroom leveren aan het elektriciteitsnet. Wel bestaan er test- en demonstratiemodellen. De 1e commerciële SMR, die echt stroom gaat leveren aan het net, wordt rond 2030 in Canada verwacht. Ook in Europa zijn plannen voor de bouw van SMR's, onder andere in het Verenigd Koninkrijk, Zweden, Tsjechië, Polen, Hongarije en Roemenië.

Wie besluit waar in Nederland een SMR kan komen?
Bij de komst van een SMR in Nederland zijn veel partijen betrokken. Het Rijk is het bevoegd gezag voor nucleaire veiligheid, verlening van vergunningen en inpassing van de SMR's in het nationale energiesysteem. De Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) is de vergunningverlener volgens de Kernenergiewet. Ook gemeenten, waterschappen en provincies spelen een belangrijke rol, bijvoorbeeld bij de ruimtelijke inpassing, het gebruik van water, de effecten op het milieu en participatie. Samen met het Rijk verkennen we nu welke rollen en verantwoordelijkheden het beste bij welke partij passen.

Wat is de rol van provincie Gelderland?
De rol van de provincie is faciliterend en verkennend, niet bouwend of financierend. We stemmen onze ambities en ontwikkelingen rond de komst van een SMR af met het Rijk, gemeenten, netbeheerders en bijvoorbeeld waterschappen. Gelderland ziet zichzelf vooral als regisseur en kennisverzamelaar. We bouwen niet zelf, maar geven richting. We onderzoeken de mogelijkheden en voorwaarden. De provincie kiest geen locaties en beslist niet over de komst van kleine modulaire kerncentrales, maar heeft wel invloed via vergunningen en milieueisen.

Wat is het standpunt van Gelderland ten opzichte van kernenergie?
Voor een betrouwbare, duurzame en betaalbare energievoorziening is een mix van verschillende energiebronnen nodig. We zien daarin kansen voor kleine modulaire kernreactoren als krachtige, stabiele en veilige energiebron. Kernenergie is ook belangrijk om minder afhankelijk te zijn van fossiele brandstoffen en om de klimaatdoelen te halen. SMR's leveren stabiele, regelbare elektriciteit/energie en zijn daarin niet afhankelijk van het weer. Daarmee zorgen we ervoor dat er genoeg stroom is en ontlasten we het elektriciteitsnet.

Weten we al op welke plek in Gelderland een SMR kan komen?
Nee, daarvoor is het nog te vroeg. We hebben een eerste verkenning uitgevoerd naar mogelijke locaties (zoekgebieden), op basis van technische voorwaarden. Het onderzoeksrapport wijst geen specifieke locaties aan, maar laat zien in welke regio’s een bepaald type SMR mogelijk van toegevoegde waarde kan zijn. Om te bepalen of een SMR op een bepaalde plek kan komen, zijn er nog veel andere onderzoeken en stappen nodig. Daarom onderzoeken we de inpassing van SMR's in het energiesysteem van Gelderland. En werken we aan een afwegingskader voor de inpassing van SMR’s in het Gelderse energiesysteem. Ook zijn we in gesprek met verschillende gemeentes. Daarbij spelen ook allerlei maatschappelijke en procedurele vragen mee.

Wanneer kan de eerste SMR in Gelderland komen?
Er zijn nog veel technische, procedurele en maatschappelijke vraagstukken rond de komst van een SMR. We verwachten daarom dat een eventuele eerste SMR in Gelderland tussen 2035-2040 energie kan produceren.

Hoe kijkt Gelderland aan tegen de risico’s van kernenergie?
De mogelijke komst van SMR’s in Gelderland is ingewikkeld. Vandaar dat we vanuit onze rol als regisseur en kennisverzamelaar inzicht proberen te krijgen in de technische en maatschappelijke voorwaarden. Op dit moment verkennen we de kansen, risico’s en brengen we de mogelijkheden voor de komst van een SMR in beeld. Dat doen we samen met andere overheden, bedrijven, netbeheerders en kennisinstellingen. We geven richting en komen met een afwegingsoverzicht.

Hoeveel afval produceert een SMR en wat gebeurt daar dan mee?
Een SMR produceert minder radioactief afval dan de traditionele kerncentrales, maar het blijft hoogradioactief afval, dat lang blijft bestaan. In Nederland wordt dit afval opgeslagen bij de Centrale Organisatie voor Radioactief Afval (COVRA) in Zeeland. Op de website van COVRA leest u meer over de uiteindelijke eindberging van het afval. Naar verwachting kunnen in de toekomst bepaalde type SMR's radioactief afval deels opnieuw gebruiken om energie op te wekken.

Wat zijn de kosten van een SMR?
De kosten van een Small Modular Reactor verschillen sterk. De prijs hangt af van de grootte, de gebruikte techniek en of ze in grote aantallen worden gebouwd, waardoor de kosten per stuk dalen.

Profiteren omwonenden van de opbrengst?
Bij de afweging of en waar een SMR kan komen, kijken we niet alleen naar techniek en veiligheid. Ook de meerwaarde voor de regio en de betrokkenheid van de omgeving spelen een belangrijke rol. We willen, net als bij andere energieprojecten, dat omwonenden kunnen meedenken en meeprofiteren. Daarom kijken we ook naar toepassing van de provinciale Beleidsregel Lokaal Eigendom. We zitten nu in de onderzoeksfase, maar bereiden ons ook alvast voor op de volgende fase. Dan gaan we met de samenleving in gesprek over wat zij belangrijk vindt en hoe de omgeving kan meedelen in de voordelen.

Wat gebeurt er landelijk op het gebied van SMR’s?
Begin 2025 is het ministerie van Klimaat en Groene Groei landelijke simulaties gestart om ervaring op te doen met de mogelijke bouw en het gebruik van SMR's. Provincies, gemeenten, bedrijven en kennisinstellingen werken samen om verschillende situaties te oefenen, bijvoorbeeld rond de ruimtelijke inpassing, vergunningverlening en technische toepassing. De uitkomsten helpen om kansen, knelpunten en rollen van betrokken partijen in beeld te brengen. Deze kennis gebruiken we ook in ons onderzoek naar mogelijke locaties voor een SMR.

Wilt u meer weten over de aanpak van de Rijksoverheid? Bekijk dan: 

Hoe kan ik meedoen en op de hoogte blijven van de ontwikkeling rond SMR’s in Gelderland?
De mogelijke komst van SMR’s in Gelderland is ingewikkeld en kost tijd. We vinden het belangrijk dat inwoners, gemeenten, bedrijven en andere belanghebbenden goed worden betrokken bij de ontwikkelingen. Op dit moment verkennen we de kansen, risico’s en brengen we de mogelijkheden voor de komst van een SMR in beeld. Dat doen we samen met andere overheden, bedrijven, netbeheerders en kennisinstellingen. Via onder andere deze website delen we uitkomsten, nieuwe kennis en inzichten en de mogelijkheden om mee te doen.

Heeft u vragen of suggesties?

Neem dan contact op met het Provincieloket.